Net zo grappig als “de” tweet, eigenlijk:

Hier het stuk:

Het ministerie van Buitenlandse Zaken kwam vorige week met een leidraad voor Nederlandse diplomaten in den vreemde. ‘Publieksdiplomatie kabinetsformatie voor buitenlandse partners’, stond er bovenaan het document. Ambtelijke taal. En daaronder, nogal veelzeggend, een enkel woord: ‘Passief’.

In het Engels – the verbal currency of the world – werden ondermeer de volgende twee vragen opgesteld en beantwoord.

„If the PVV gives the government parliamentary support, what will that mean for the treatment of Muslims in the Netherlands?” Het antwoord luidde volgens het document: „The Dutch constitution guarantees equal treatment for everyone in the Netherlands. Discrimination is prohibited by article 1.”

Steun van de PVV houdt dus geen verandering in voor de behandeling van moslims. Dat valt te bezien. In het verkiezingsprogramma van de partij, ‘de agenda van hoop en optimisme’, staat immers: „Geen moskee er meer bij.” Onder het kopje: ‘Oplossingen.’

Wie weet is dat wel een eis die Geert deze dagen stelt aan de onderhandelingstafel.

„Will the building of mosques be banned?” Het antwoord van Buitenlandse Zaken: „A ban on building mosques would be contrary to the freedom of religion and belief, which is enshrined in the Dutch Constitution.”

Duidelijk: in Nederland wordt volgens Buitenlandse Zaken geen verbod op het bouwen van moskeeën ingevoerd. Niet vanwege de regering, maar vanwege de  wet. Maar wat op papier staat, is theorie. Wat men doet, dat is de praktijk. En wie weet wat Mark, Maxime en Geert voor plannen hebben.

De vrijheid van religie is ook verankerd in de Amerikaanse grondwet. Een land waar Geert Wilders geen ingezetene van is en  hij zich niet echt hoeft te bemoeien met buurtproblematiek. Toch vliegt de PVV-leider op 11 september naar Manhattan, New York, om daar zijn mening te verkondigen over de bouw van een ‘moskee’, op Park Place, een straat nabij Ground Zero – waar de Twin Towers stonden. Wilders zal spreken op een bijeenkomst georganiseerd door Stop Islamization of America. Wilders zal zich daar uitspreken „tegen het bouwen van een moskee vlakbij de plaats waar de islam de ergste misdaad van de afgelopen jaren pleegde”.

‘De islam’, ja.

Wilders zal in het Engels spreken. Zijn woorden zullen als internationale valuta de wereld rondgaan. Anders dan het ‘leidraad: passief’-document van Buitenlandse Zaken zullen zij de kranten halen. Geerts woorden zijn straks daden, daden waar woorden die daden zijn tegenover  moeten worden gesteld.

De woorden uit het document dat werd rondgestuurd naar de ambassades van Nederland zijn daarvoor niet genoeg. Dat is niet gek, want dit stuk werd opgesteld door Buitenlandse Zaken. Dat ministerie valt onder de verantwoordelijkheid van de minister van Buitenlandse Zaken. Op dit moment is dat Maxime Verhagen. Dit is dezelfde Verhagen die op dit moment als CDA-leider gesprekken over een minderheidskabinet voert met VVD-leider Rutte, waarbij ook de PVV-leider aanwezig is voor de doorslaggevende gedoogsteun.

Passief, ja.

Maar de gesprekken zijn behoorlijk actief: ze duren nu al twee weken. Maxime Verhagen stelt zich in de kwestie-Wilders aan de ene kant passief op, en aan de andere kant actief. Zo geeft hij de PVV-leider alle ruimte in de eerste (internationale) ‘Wilders-stress-test’. En faalt hij jammerlijk.

Wilders kan nu in het buitenland dingen gaan zeggen die het imago van ons land zullen beschadigen – en niet alleen internationaal. Dat kan het doel van een minister van Buitenlandse Zaken toch niet zijn? Noch van de fractievoorzitter van het CDA? Waarom doet Maxime dit? Omdat hij zonder de PVV niet minister van Buitenlandse Zaken wordt? Maar iemand die de volgende simpele feiten over het buitenland niet snapt, hoeft volgens mij niet opnieuw het internationale gezicht van ons land te worden.

Het eiland Manhattan – een stadsdeel van New York – telt meer dan anderhalf miljoen inwoners op 59 km2 oppervlakte. Op zijn breedste punt is het eiland 3,1 kilometer breed, op zijn langst 20 kilometer. De bevolkingsdruk van Manhattan komt neer op ongeveer 30.000 mensen per km2. Van die mensen is ongeveer 30 procent  niet in de VS geboren. Manhattan is dus een immigrantenwijk. Een drukke immigrantenwijk, waar de mensen aantonen dat samenwonen kan.

De ‘moskee’ die twee blokken ten noorden van Ground Zero zal worden gebouwd (en vanaf daar niet te zien zal zijn), is geen moskee, maar een Islamitisch Cultureel Centrum, met een ‘prayer room’ (ha! dus toch een moskee!), klaslokalen, een auditorium, expositieruimtes, een restaurant, en een monument voor de slachtoffers van 9/11. Het gebouw zal openstaan voor mensen van welke afkomst dan ook.

Het Centrum, Park51 geheten, is het geesteskind van een getrouwd stel uit India (zij) en Koeweit (hij). Van immigranten, dus.  Zij heet Daisy Khan en is de voorzitter van de American Society for Muslim Advancement, die culturele en religieuze harmonie wil bevorderen door „interfaith collaboration, youth and women’s empowerment, and arts and cultural exchange”. Zijn naam is Feisal Abdul Rauf. Hij heeft aan Columbia University gestudeerd, is bijna dertig jaar lang imam geweest van een moskee in Tribeca (een buurt op Manhattan) en de auteur van What’s right with Islam is what’s right with America. Tevens is hij vicevoorzitter van het Interfaith Center of New York.

Hoogopgeleid, actief in allerlei bestuurtjes, en voorvechters van een cultureel centrum en auteur van een klassiek Amerikaans boek (nou ja, in ieder geval met een klassiek Amerikaanse titel) – hoe New Yorks, hoopvol en optimistisch (lees: geïntegreerd) wil je je allochtonen hebben?

Dat zou Maxime Geert vanmiddag kunnen vragen. Met opgetrokken wenkbrauwen achter zijn brilletje, bij de koffie-automaat. ‘Nu Mark er niet is.’ En dan kunnen zeggen: „Want interfaith collaboration, is dat niet de oplossing? Ik las in je partijprogramma dat je voor een bindend referendum bent. Volksraadplegingen, dus. Welnu, de meeste inwoners van Manhattan zijn voor de bouw van het gebouw, volgens een poll. En de gemeenteraad ook; de bouwvergunning is al afgegeven. Waar zoveel mensen samenwonen, moeten ook geloven kunnen samenwonen – en dat laat dit centrum zien. Dat de sfeer van openheid die op 9/11 werd aangevallen noch beschadigd noch gebroken is. En bovendien, Geert, is het niet aan jou om het leed van anderen te gebruiken om Nederland in diskrediet te brengen en de ideologie van je anti-Vrijheidspartij door te drukken. En als je wel gaat, toon je dat je zo’n domoor bent, die te pas en te onpas onze standpunten aan zijn laars lapt, dat wij maandag niet meer verder praten. Goed?” Dat zouden woorden zijn die daden behelzen. Passieve woorden die verwijzen naar de grondwet zijn dat niet.

Butler is vooral bekend als Koning Leonidas uit 300, die film waarin 300 zwaargeschouderde Spartanen (hier kwamen de bicepsen en het geschreeuw wel van pas) een miljoen Perzen in de pan hakken. Deacteur heeft de finesse van een stoomwals. Zijn agent daarentegen, moet een geweldenaar zijn in het spelen: hoe verkoop je Butler anders als ster van een rom com? Hoe dan ook: je bent als kijker snel afgeleid, als Butler gaat sta – eh, praten. Je gaat dus kijken naar wat er nog meer te zien is. De achtergrond, bijvoorbeeld. En die ziet er niet zo gek uit, in Dun Laoghaire.

Ik dacht toen ik de film zag: de volgende keer dat ik in Dublin ben, op bezoek bij mijn vriend P., ga ik naar Dun Laoghaire. Fietsen. Want vriend P. verkoopt in Dublin Nederlandse fietsen, Bear Bikes. Dit is de URL: http://www.bear-bicycles.com

Quality Bikes from Amsterdam, is de slogan.

En als er één stad gemaakt is om op de fiets te verkennen, is het Dublin: overal voorsorteervakken voor fietsers, bijna geen kip op de weg. Maar goed: daar gaat vriend P. dus verandering in brengen.

Dit weekend stapten we op de fiets. De lucht was lichtbewolkt, voor Ierse begrippen dus goed, en de flarden van de slotetappes van Tour die op de televisies in de pubs waren voorbijgekomen, hadden ons in de stemming gebracht.

We waren halverwege, onderweg door parken, over brede fietspaden, en cycle lanes vlak langs de zee, toen we bij Seapoint kwamen – op weg naar Dun Laoghaire.

Bij Sea Point stond een kleine, witte toren. Twee brekers die een baaitje afbakenden lagen in de zee, en er liep een stenen trap het koude zeewater in. Een enkeling waagde zich aan een vroege zwempartij.

Jij liever dan ik, dacht ik.

En een voorbijganger was zo vriendelijk ons op de foto te zetten.

Op de achtergrond zie je een van de twee pieren van de haven van Dun Laoghaire, waar we later die dag op zouden staan, vissers naast ons, met oranje, fluorescerende jassen aan en een radiootje naast zich, het onverstaanbare, opgewonden verslag van een hurlingwedstrijd.

Er waren tegen die tijd veel zeilboten op het water (meer dan er op de foto te zien zijn) en vriend P. had mij de Martello Toren gewezen: bekend uit Ulysses. Dat wisten wij niet, maar het plakkaat bij de toren wel.

Nog weer later zaten we bij een hotel een kop thee te drinken en raakten we in gesprek met twee Ieren over onze fietsen.

‘Now that is a bike,’ zei de jongste van de twee, een man. ‘Take the way you sit on it. Certainly the most majestic manner to place yourself on a bike.’

‘It has nothing to do with the bike,’ grapte ik, de zaken voor vriend P. bedervend. ‘It has to do with the Dutch who sit on it. We always stride in style.’

De oudere van de twee, een vrouw met zilverblond haar, glimlachte. ‘What about football?’ zei ze.

Tegen die tijd was de zon gezakt en het borreluur aangebroken en wist ik dat ik verbaal mijn verlies moest nemen. Of de Ieren aanbieden op de fiets plaats te nemen. En inderdaad: in het begin zag het er even onhandig uit. Maar al snel peddleden ze in style. De hoek van het hotel en de parkeerplaats om. P. en ik keken elkaar even aan. Toen kwamen ze terug.

En met een vanilla sky reden P. en ik de weg naar Dublin terug.

Daarvan zijn geen foto’s. En ik ben nog steeds met vakantie:

De volgende dag zou de zanger in de achterbak van een oude pick up truck spelen, voordat Pete Seeger, Theodore Bikel en de Freedom Singers opkwamen, met een baal katoen naast hem en voor een publiek van iets meer dan 300 Afro-Amerikanen en 25 blanken.

Op 7 juli stond er over de manifestatie een klein artikel in The New York Times terecht komen:

Joining Mr Seeger in leading the songfest, in which most of the audience joined at one time or another, were Theodore Bikel and Bobby Dillon , who, like Mr. Seeger, are white. There was also a Negro trio, the Freedom Singers, from Albany, Ga. All paid their own expenses for the trip and sang without a fee.

One of the more popular songs presented by a local singer was one dedicated to Medgar W. Evers, the Mississippi field secretary of the National Association for the Advancement of Colored People, who was slain last month in Jackson, Mississippi. A Greenwood man, Byron de La Beckwith, has been indicted in the shooting.

The refrain of the song was that the man who shot Mr Evers didn’t know what he was doing and should be forgiven: “He’s only a pawn in their game.”[i]

De ‘Bobby Dillon’ over wie de verslaggever schrijft, is Bob Dylan. Hij, en geen locale zanger, was ook degene die een lied zong over Medgar Ever, de vermoorde Afro-Amerikaanse acitivisit uit Jackson, Mississippi. Het lied heette “Only A Pawn In Their Game”. En de Greenwood, Mississippi-performance was de eerste publieke uitvoering er van.

‘A bullet from the back of a bush took Medgar Evers’ blood,’ zong Dylan. ‘A finger fired the trigger to his name.’

A handle hid out in the dark
A hand set the spark
Two eyes took the aim
Behind a man’s brain
But he can’t be blamed
He’s only a pawn in their game.

‘Only A Pawn In Their Game’ is een reactie op de dood van Medgar Evers. En in plaats van de moordenaar af te schilderen als de enige schuldige, stelt het lied dat de schuld niet enkel bij ‘de pion’ ligt die Evers heeft vermoord. De schuld lag bij de gehele samenleving, bij de overheid en de burgers. Maar ook bij de politici, dus, en de sheriffs en soldaten en governers en marshals en burgers die scholen, kerken en huizen en werkgelegenheden in hun macht hadden en hielden, en bepaalden wie wel en wie niet wat voorstelde en verderop raakte in de wereld.

En dat de banen van deze mensen bij gratie van dit scheve systeem bestonden, en dat ze daarom het spel speelden dat ze speelden. De reikwijdte van Dylans lied gaat dus voorbij Evers: hij wordt enkel in het eerste en laatste couplet genoemd. Daartussenin in laakt het lied het hele systeem.

Met deze aanpak volgt het lied een voorpagina-artikel van The New York Times van 6 juni, waarin NAACP (National Association for the Advancement of Coloured People) secretaris  Roy Wilkins, die op de begrafenis van Evers had verklaard dat ‘that the “Southern political system” de moordenaar “behind that rifle” had geplaatst’.[ii] Als gevolg is de Southern politician de boosdoener.

‘Only A Pawn In Their Game’ stelt dat racisme geen natuurlijk verschijnsel is, of een noodzakelijk kwaad, maar dat het een product is van politieke manipulatie en een oneerlijk sociaal systeem. Het lied behandelt de wijze waarop ‘normale’ mensen de wereld zien, en legt uit waarom dat zo is. Vervolgens klaagt het een corrupte (politieke) bovenlaag aan. Het lied betoogt dat:

The whole system, from law enforcement to education, is designed to create a scapegoat of African Americans, confusing and manipulating the poor white underclass. [Other songwriters] stir anger against Evers’s assassin while Dylan deflects blame from the individual, placing it instead on those who perpetuate institutionalised racism.[iii]

Dit betekent niet dat de moordenaar van Evers er in Dylans lied goed van af komt: hij zal op een dag sterven en anoniem worden begraven. Zijn naam zal worden vergeten. Hij zal te boek staan als een pion in een spel.

Maar Medgar Evers’ naam niet, en hij is als een koning worden begraven.

In de zes maanden na Evers dood, slaagden slechts 590 Afro-Amerikanen er in zich te registreren als stemmer in de regio waar Dylan optrad. Op de verkiezingsdag, later dat jaar, schrijft Mike Marqusee, auteur van het prachtwerk Wicked Messenger: Dylan and the Sixties, ‘white voters outnumbered black [voters] by 33 to 1 – in a county where the black population was twice that of the white.’[iv]

Toch zou Pete Seeger, die op 6 juli optrad met Bob Dylan, 45 jaar later optreden bij de inauguratie van de eerste “zwarte” president van Amerika.

‘Time travels slow,’ zoals Chris Whitley dan zou zeggen.

Op http://www.bobdylan.com/ is het begin van ‘Only A Pawn In Their Game’ te luisteren en vervolgens te kopen. Ze zijn nogal streng op YouTube, maar als je hier (http://www.youtube.com/watch?v=jq7sKLmmxrY) klikt, gaat het liedje verder, uitgevoerd door Zack de la Rocha, van Rage Against The Machine.

Geen zin in gedoe? Hier zie je Pete Seeger bij de inauguratie van Obama:

De Civil Rights Act – bedoeld om raciale segregatie in Amerika te voorkomen – was een waterscheiding in de moderne, Amerikaanse geschiedenis. Het verbood rassenscheiding op scholen, werk, en “public accomodations“. Achter de ondertekening van Lyndon B. Johnson liggen veel verhalen: het indienen van de bill door John F. Kennedy, de druk van Johns broer Robert om dit te doen, ondermeer ingegeven door de opkomst van Martin Luther King, en het verhaal van Medgar Evers.En al die verhalen eindigen net zo als onderstaand verhaal.

Medgar Evers was een Afro-Amerikaan, geboren in Decatur, Mississippi, in 1925. Aan het begin van de jaren zestig was hij de meest belangrijke Afro-Amerikaanse leider van zijn geboortestaat geworden. Evers had gedurende de Tweede Wereldoorlog gediend in het Amerikaanse leger en gevochten in Europa. Hij was sergeant geworden. In 1946, toen hij en vijf andere veteranen zich wilde registreren om te stemmen, werden ze door twintig bewapende en blanke mannen tegengehouden.

‘I made up my mind then that it would not be like that again—at least not for me. I was committed, in a way, to change things,’[i] zei Evers later.

Evers ging studeren in 1948. Vier jaar later was hij klaar. Hij ging de verzekeringen in en werd lid van een kleine civil rights organisatie. Nog voor het einde van het jaar werd Evers door de National Association for the Advancement of Coloured People gevraagd voorzitter van zijn thuisstaat te worden.

Bij het begin van de jaren zestig, wist Evers zeker dat de rassenscheiding in Amerika op een keerpunt was aangekomen. Hij sprak tot een lokaal televisiestation: ‘In the racial picture, things will never be as they were. History has reached a turning point, here and over the world.’[ii]

Op de avond van 11 juni, 1963, nadat de Universiteit van Alabama – bijnaam: Ol Miss – eerder die dag door president Kennedy verplicht was gesteld raciaal te integreren, sprak Kennedy het land toe in een legendarische televisietoespraak.

‘My fellow citizens,’ zei de president,

This afternoon, following a series of threats and defiant statements, the presence of Alabama National Guardsmen was required on the University of Alabama to carry out the final and unequivocal order of the United States District Court of the Northern District of Alabama. That order called for the admission of two clearly qualified young Alabama residents who happened to have been born Negro. That they were admitted peacefully on the campus is due in good measure to the conduct of the students of the University of Alabama, who met their responsibilities in a constructive way.[iii]

Dit is volgens mij de crux van Kennedy’s toespraak:

The heart of the question is whether all Americans are to be afforded equal rights and equal opportunities, whether we are going to treat our fellow Americans as we want to be treated. If an American, because his skin is dark, cannot eat lunch in a restaurant open to the public, if he cannot send his children to the best public school available, if he cannot vote for the public officials who will represent him, if, in short, he cannot enjoy the full and free life which all of us want, then who among us would be content to have the color of his skin changed and stand in his place? Who among us would then be content with the counsels of patience and delay?

One hundred years of delay have passed since President Lincoln freed the slaves, yet their heirs, their grandsons, are not fully free. They are not yet freed from the bonds of injustice. They are not yet freed from social and economic oppression. And this Nation, for all its hopes and all its boasts, will not be fully free until all its citizens are free.[iv]

Wat Kennedy benadrukte, die avond, was het verschil tussen het maken van een belofte en het realiseren van die belofte. Het houden er van:

I am, therefore, asking the Congress to enact legislation giving all Americans the right to be served in facilities which are open to the public – hotels, restaurants, theaters, retail stores, and similar establishments. This seems to me to be an elementary right. Its denial is an arbitrary indignity that no American in 1963 should have to endure, but many do.[v]

‘This is one country,’ zei Kennedy. En een schending van het recht van een enkeling was derhalve een schending van de rechten van het geheel:

We have a right to expect that the Negro community will be responsible, will uphold the law, but they have a right to expect that the law will be fair, that the Constitution will be color blind, as Justice Harlan said at the turn of the century.

This is what we’re talking about and this is a matter which concerns this country and what it stands for, and in meeting it I ask the support of all our citizens.

Dezelfde avond, op 11 juni 1963, reed Medgar Evers naar zijn huis in Jackson, Missisippi. Hij had de historische toespraak van Kennedy met vrienden gekeken en moet zich ongetwijfeld goed gevoeld hebben. Toen hij uit zijn auto stapte en voorover bukte om een stapel T-shirts op te pakken met de tekst ‘Jim Crow Must Go’ (Jim Crow was slang voor de raciale segregatiewetten), werd hij door een sluipschutter in zijn rug geschoten.

De moord op Evers – 33 staten hielden een herdenkingsdienst – was de eerste high profile politieke moord van de jaren zestig, maar zeker niet de laatste. President Kennedy zou in november van het zelfde jaar vermoord worden, en zijn broer Robert vijf jaar later, in juni 1968, tijdens zijn eigen bid voor de presidency. Martin Luther King was twee maanden eerder doodgeschoten. Ook door een sluipschutter, net als Evers.

Het verhaal van Evers houdt echter niet op bij zijn dood. En de historische parallellen met data ook niet. Maandag gaat het verder. Tot dan.

Een generatie is een groep van ongeveer gelijktijdig geboren mensen, die vroeger of later een plakkertje krijgt opgeplakt. En zo’n plakkertje is altijd een versimpelde weergave van de werkelijkheid. De laatste overduidelijk gedefinieerde generaties zijn de Babyboomers, Generation X – ook wel ‘de Generatie Nix’ genoemd. Boegbeelden van deze generatie waren bijvoorbeeld Ronald Giphart en Jay McInerney – en de Pragmatisten.

Waarom noem ik Giphart en McInerney? Om de “houdbaarheidsdatum” van de inhoud van een dergelijk label aan te geven. Beide auteurs begonnen als respectievelijk als X’er en Nix’er maar zouden zichzelf allang niet meer tot deze generatie rekenen, denk ik (als ze dat al ooit hebben gedaan). De heren zijn getrouwd, hebben kinderen, en werken gestaag aan een oeuvre waar ze in geloven. Ze zijn zoals de meesten geworden. Hetzelfde geldt volgens mij voor de Babyboomers: de “idealen” waarvoor het Maagdenhuis bijvoorbeeld werd bezet, zijn door dezelfde generatie later weer in de uitverkoop gedaan.

In Parijs, vlak na de Eerste Wereldoorlog, zei Gertrude Stein tegen Ernest Hemingway: ‘You’re all a lost generation.’

Blijkbaar wordt het generatie-etiketje ergens tussen je 20ste en 30ste levensjaar op een generatie “geplakt”, afhankelijk van grote incidentele ontwikkelingen – de Eerste Wereldoorlog in het geval van Hemingway en co., of van structureler zaken: toegenomen welvaart en de opkomst van een jongerencultuur, de Koude Oorlog, de jaren ’80 – die rond die tijd plaatsvinden. En blijkbaar is het plakkertje bovendien slechts beperkte tijd inhoudelijk “werkbaar”. Anders gezegd: het heeft weinig eeuwigheidswaarde. Generaties groeien over hun eigen etiketten heen.

Onze generatie – en dan spreek ik over de mensen tussen 18 en 33 jaar oud, de jongeren dus – is toe aan een label, lijkt het, om te zien waaraan wij “werken” en wat ons kenmerkt. Het Generation Y-plakkertje noch de Millenial tag is blijven hangen – wellicht omdat “wij” niet idealistisch genoeg waren of omdat Y2K toch niet zo’n ramp werd als gedacht, of doordat de .com bubbel ook door anderen werd gedeeld. Ook de Babyboomers gingen nat met hun aandelen WorldOnline.

Nu is de vraag: wat is dan wel ons unieke, leeftijds- en tijdgeestgebonden plakkertje?

In de HP/De Tijd van twee weken geleden opperde een eenmalige, jonge redactie (gevormd door studenten van de postacademische journalistiekopleiding van de Erasmus Universiteit) dat onze generatie de “Confetti-generatie” is. In het openingsmanifest benoemde de redactie zelf de generatie waarvan zij deel uitmaakte: ‘we geloven in veelheid,’ in ‘alles moet worden geprobeerd’. Even later was het kernwoord: ‘experimenteren’, en weer: ‘veel willen, maar doorzetten?’ Het manifest gaf hoog op van ‘praktisch idealisme’, over iets ‘doen vanuit de luie stoel’.

Een plakkertje is altijd een versimpelde weergave. Toch wilde de redactie aangeven waarom ze voor deze versimpelde weergave had gekozen: vanwege de veelvoud en versnippering van het beeld: ‘Confetti dwarrelt door de lucht, maar is niet te vangen.’

In de Groene Amsterdammer van vorige week bestreden Daan Heerma van Voss en Daniël van der Meer het beeld van deze generatie als de confettigeneratie – een beeld dat door de NRC en de Volkskrant werd opgepikt (blijkbaar zit iedereen op “ons” label te wachten) en geprezen. Generatiegenoten Heerma van Voss en Van der Meer bestrijden het plakkertje op twee verschillende niveaus: op zins- en tekstniveau. Op zinsniveau halen de twee auteurs bedenkelijke grapjes uit die ook met hun tekst uit te halen zou zijn. Interessanter is hun analyse op tekstniveau, want daar snijdt hun argumentatie soms behoorlijk hout: de twee auteurs beweren dat de Confettigeneratie (ze spreken zelf over de ‘grenzeloze generatie’) een generatie is als alle andere: ‘Het is een leeftijdskloof,’ schrijven ze, waarmee jongeren te maken hebben,‘geen generatiekloof.’ Jongeren zijn altijd anders dan ouderen.

Vervolgens geven zij een ieder onderuit de zak die de jongeren probeert te benoemen door uit persoonlijke ervaring te schrijven – Rob Wijnberg is daar volgens hen een voorbeeld van, maar ook de journalisten van de postdoc in Rotterdam. Nog erger vinden zij dat deze auteurs hun geschriften over de Confetti- of Boeiuhgeneratie daarna ook nog eens aanzien als onbetwistbare waarheid.

Stukken, vinden zij, manifesten en pamfletten, moeten het begin zijn van een discussie. Niet het einde.

Dit lijkt mij een juiste observatie.

Zelf mengen zij zich in het debat door allerlei cijfers te noemen en aan te tonen wat de kenmerken van de Confettigeneratie volgens hen wél zijn: niet wat de postdoc journalisten beweren, of de “chaoten” van happyChaos, maar wat het CBS en onderzoeken constateren: ‘Het escapisme is nauwelijks toegenomen,’ schrijven ze, ‘zo wordt immers duidelijk uit de onderzoeksgegevens. Nog altijd hechten wij veel belang aan tradities en vaderlandse geschiedenis, de computer wordt niet als onmisbaar ervaren en bijna de helft van de ondervraagden vindt dat er grenzen gesteld moeten worden aan technologische ontwikkelingen. Uit de statistische gegevens blijkt hiernaast een slechts licht toegenomen materialisme, maar hier staat weer een herwaardering van hiërarchie tegenover, zowel maatschappelijk als in gezinsverband.’

‘Wat ronddwarrelt,’ schrijven Heerma van Voss en Van der Meer vervolgens, ‘is niet de confetti, maar zijn veeleer de hardnekkige clichés over onze generatie. En het zijn steeds vaker onze generatiegenoten zelf die ze uitspreken. Misschien is het tijd om het debat dat nooit gevoerd is leven in te blazen. Of anders te zwijgen.’

Ik pleit voor zo’n discussie en niet voor zwijgen: zodat wij erachter kunnen komen waarom wij aan geschiedenis en technologische grenzen hechten, wat ons verschillend maakt, wat wij delen en willen delen – wat onze geschiedenis en toekomstverwachtingen nu precies inhouden. Want dát moet de inzet zijn van een gesprek. Binnen onze generatie, maar ook daarbuiten.

Want dat Heerma en Van Voss zeggen dat engagement typisch iets is van de babyboomers, ‘een anomalie’, waarmee wij niet ‘lastig’ willen worden gevallen, dat wil ik wel bestrijden. En dat doen zij zelf trouwens ook met hun stuk: er mag best wel wat betrokkenheid zijn.

That’s how we take care of ourselves, and each other.

Franzie – want zo werd de Kroonprins door zijn Duitse neef Fritz en en Engelse neef George genoemd; alle drie de neven hebben een rijk onder zich: Oostenrijk-Hongarije, Duitsland en The Commonwealth - werd neergeschoten door een jongeman die Gavrilo Princip heette. Eerder op de dag hadden Princip  en co. een granaat gegooid naar de auto van de prins. De granaat ontplofte niet in de buurt van de aartshertog, maar raakte wel enkele omstanders en mensen die met de prins meereisden. De 18-jarige Princip streed met zijn makkers van de Zwarte Hand voor een vrij Bosnië: zijn land was zes jaar eerder bezet door Oostenrijk-Hongarije.

De prins besloot twee officieren te bezoeken in het ziekenhuis.

‘Naar het ziekenhuis,’ zei hij.

Maar zijn chauffeur wist niet precies hoe daar te komen. Dus sloeg hij een verkeerde straat in.

Laat het nou net de straat zijn geweest waar Princip stond uit te hijgen van zijn mislukte aanslag. Gefrustreerd en boos.

De open auto van de prins stopte voor de deur: de chauffeur wilde weten hoe te rijden. Toen zette hij de auto in zijn achteruit en reed de straat uit.

Princip stond op en schoot op de auto. Bang. Bang. Hij raakte de prins in zijn nek en de vrouw van de prins in haar buik.

‘Mijn vrouw is geraakt!’ riep de prins. ‘Naar het ziekenhuis.’

Maar, zoals gezegd: de chauffeur wist niet hoe hij daar moest komen. Het duurde dus even voordat ze daar waren. Te laat voor Sophie. En ook te laat voor Franz Ferdinand.

Bang, bang. Het geluid dat de grootste slachting van de vorige eeuw inleidde. Bang, bang: het startschot.

Gisteren stond ik – net als de afgelopen weken – met een zogenaamd filosofisch essay in NRC Next. Het stuk ging over, nou ja, mannen. En vrouwen. Over Job Cohen, dus, en Mark Rutte en Maxime Verhagen.

Vooral over mannen, dus.

Maar toch ook weer niet. Want het gaat ook over Talent naar de top, Wouter Bos en Camiel Eurlings (toch weer mannen) en – jawel – Mark Rutte.

Ik kreeg erg veel leuke reacties, van zelfverklaarde ‘jonge feministe’ Lisa Smit tot aan iets minder jonge en wat bekendere feministes en Claudia de Breij (jawel) en een ingezonden brief in de Next van vandaag.

Er kwam ook een mail van Huub Hendrix, dat hij zich niet op mijn site kon registreren (hebben meer mensen dat probleem?) met een aardige nuancering die ik jullie niet wil onthouden:

‘In uw aardige artikel waarvan ik de redenering en intentie in het algemeen steun gebruikt u niettemin een premisse die volgens mij niet klopt en daardoor uw redenering (onnodig) verzwakt. U stelt dat vrouwen in Nederland in 2008 (en eerdere jaren) bijna een kwart minder voor dezelfde arbeid verdienden dan mannen. Dat is een stelling die ik ook in andere geschriften nogal eens lees en die niet klopt.

Dat wil zeggen (alle) vrouwen verdienen volgens het CBS inderdaad maar 57 procent van wat (alle) mannen verdienden, maar dat is niet voor dezelfde arbeid. Ongeveer twintig procent meer mannen dan vrouwen nemen deel aan het arbeidsproces, vrouwen werken veel vaker in deeltijd, er zijn meer vrouwen in laagbetaalde banen en veel minder dan mannen in de hoogbetaalde banen, mannen zullen eerder geneigd zijn om mooie kansen aan andere mannen te geven dan aan vrouwen etc. Dat alles leidt tot het grote verschil. De redenen daarvoor zijn allemaal relevant voor uw verhaal maar het betekent niet dat er een zo groot verschil in beloning voor hetzelfde werk zou zijn. Ik denk dat er in Nederland nauwelijks verschil in beloning voor het hetzelfde werk tussen vrouwen en mannen is. In de publieke sector al helemaal niet en ik kan me ook geen cao voorstellen waarin dat zou zijn vastgelegd. Laat het een of enkele procenten zijn, hetgeen ik betwijfel. In geen geval bijna een kwart van beloning.’

Daar ben ik het volkomen mee eens, Huub. En gelukkig wordt het verhaal hierdoor niet versimpeld, eerder vergroot.

U hoort nog van ons.

Lees hier het artikel dat op 23 juni in de NRC Next stond, over emancipatie. (Next Feminisme 3.0)